Helpt een voetensteun tegen rugklachten?

Helpt een voetensteun tegen rugklachten? Kort antwoord: hij geneest niets, maar hij verandert wel je zithouding. Krijgen je voeten steun, dan zak je minder snel onderuit en gebruik je je rugleuning beter, waardoor de belasting op je onderrug lager kan uitvallen. Die winst is er alleen als je voeten nu niet plat op de grond staan. Zit je al prettig met je voeten op de vloer, dan lost een voetensteun een probleem op dat je niet hebt. Hieronder lees je wat een voetensteun aantoonbaar met je houding doet, in welke drie situaties hij zin heeft, en waarom je eerst naar je stoel en je bureauhoogte moet kijken.

Wat een voetensteun wel met je houding doet

Een voetensteun grijpt niet aan op je rug, maar op de onderkant van de keten. Hebben je voeten geen vaste ondergrond, dan hangen je onderbenen aan je zitting en gaat de voorrand van de stoel op je bovenbenen drukken. Veel mensen schuiven dan naar voren op de zitting om hun tenen bij de vloer te krijgen. Daarmee verlies je het contact met de rugleuning, en juist die leuning zou een deel van je bovenlichaam moeten dragen.

Daar is ook meetbaar onderzoek naar gedaan. Onderzoekers van Ohio State University lieten twintig deelnemers computertaken van uiteenlopende moeilijkheid uitvoeren, met en zonder een hellende voetensteun, en publiceerden dat in Applied Ergonomics (2022). Met de voetensteun gebruikten de deelnemers de rugleuning vaker, kantelde hun bekken verder richting die leuning en veranderde de stand van hun wervelkolom. Wat de onderzoekers niet terugvonden, is een verschil in de gemeten spieractiviteit in rug en nek.

Dat is precies de nuance die je bij een voetensteun moet vasthouden. De houding verandert aantoonbaar, en dat is de reden dat ergonomen er iets van verwachten. Dat je rugspieren daardoor merkbaar minder hard werken, is met dit onderzoek niet aangetoond. Een voetensteun is dus een hulpmiddel om je houding rustiger te maken, geen behandeling van je klachten.

In welke drie situaties heeft een voetensteun zin?

Een voetensteun heeft zin in één situatie: je hebt je stoel goed ingesteld voor de hoogte van je bureau, en daarna staan je voeten niet plat en ontspannen op de vloer. In de praktijk komt dat op drie dingen neer.

• Je bureau is te hoog en niet verstelbaar. Een vast bureau staat vaak op ongeveer 74 tot 76 cm, een hoogte die grofweg past bij iemand van rond de 1,85 m. Ben je korter, dan moet je je stoel omhoog zetten om je onderarmen ontspannen op het blad te krijgen, en verliezen je voeten de vloer.
• Je voeten komen er niet bij. Bungelen ze, of steun je alleen op je tenen of de bal van je voet, dan mist de onderkant van je lichaam een vast punt.
• Je hebt korte benen ten opzichte van de zithoogte. Ook bij een goed bureau kan de laagste stand van je stoel nog te hoog uitvallen. Dan is het niet je meubilair dat afwijkt, maar de combinatie met jouw maten.

De Nederlandse arbowetgeving pakt het net zo aan. In de Arboregeling, die de eisen aan een beeldschermwerkplek beschrijft, staat het kort en droog: "Indien de gebruiker dat wenst wordt een voetensteun aangebracht." Het uitgangspunt daarbij is dat bureau en stoel zo verstelbaar zijn dat je rechtop kunt zitten met je knieën in ongeveer een rechte hoek en je voeten plat op de vloer. De voetensteun is de aanvulling voor als dat niet lukt.

Wanneer heeft een voetensteun geen zin?

Staan je voeten al plat en ontspannen op de grond, dan verandert een voetensteun je houding niet ten goede. Hij tilt je knieën dan boven je heupen uit, en dat kan je bekken juist naar achteren laten kantelen, waardoor je onderrug rond gaat staan. Je ruilt het ene ongemak in voor het andere.

Ook als je de hoogte van je werkplek zelf kunt aanpassen, is een losse steun de omweg. Kun je je bureau lager zetten of heb je een in hoogte verstelbaar blad, dan los je het probleem bij de bron op: staat het blad op jouw ellebooghoogte, dan staan je voeten vanzelf plat. In arbokringen geldt een voetensteun daarom als aanvulling op meubilair dat je niet verder kunt verstellen, niet als vast onderdeel van een goede werkplek. In de arbocatalogus voor beeldschermwerk staat hij onder de wensen, niet onder de minimumeisen.

En dan het eerlijke voorbehoud: komen je klachten ergens anders vandaan, dan verandert een voetensteun daar weinig aan. Thuisarts.nl schrijft dat bij lage rugpijn de precieze oorzaak meestal niet duidelijk wordt, en adviseert wel om niet te lang stil in dezelfde houding te zitten. Blijft de pijn na ongeveer een maand aanhouden, dan is een bezoek aan de huisarts verstandiger dan een volgende aankoop.

Begin bij de oorzaak: je stoel en je bureauhoogte

De meest gemaakte fout is een voetensteun kopen als eerste stap. Doe het omgekeerd. Stel eerst je stoel af op de hoogte van je bureau: onderarmen ontspannen op het blad, ellebogen rond een rechte hoek, polsen recht. Hoe je dat per instelling aanpakt, staat stap voor stap in bureaustoel goed instellen, inclusief zitdiepte, lendensteun en armleuningen.

Kijk daarna naar het blad zelf. De hoogte van je bureau bepaalt waar je stoel moet staan, en daarmee of je voeten de vloer nog halen. In hoe hoog moet een zit-sta bureau staan vind je de ellebogenmethode en richtwaarden per lichaamslengte. Die richtwaarden zijn ook bruikbaar als je een vast bureau hebt: leg de waarde die bij jouw lengte hoort naast de werkelijke hoogte van je blad, en je weet hoeveel centimeter je eigenlijk te hoog zit.

Pas als die twee staan, weet je of er nog een gat over is. Meet dat gat tussen je voeten en de vloer; dat getal bepaalt welk hoogtebereik je nodig hebt. Speelt je onderrug de hoofdrol in je klachten, dan is de stoel zelf een logischer investering dan een steun van rond de dertig euro. Welke stoelen een instelbare lendensteun en meerdere kantelstanden combineren, zetten we op een rij in de beste bureaustoel bij rugklachten.

Waar je op let als je er toch een koopt

Blijkt een voetensteun in jouw geval logisch, dan zijn de eisen concreet. De Nederlandse arbocatalogi voor beeldschermwerk noemen een steunvlak van minimaal 45 cm breed en 35 cm diep, minstens drie hoogtestanden met gelijke tussenafstand, en een hellend vlak dat beide voeten volledig ondersteunt. Een stang of buis onder je bureau valt daar dus buiten.

Praktisch let je op drie dingen:

• Hoogtebereik. Het bereik moet het gemeten gat tussen je voeten en de vloer overbruggen. Te laag en je voeten hangen nog, te hoog en je knieën komen boven je heupen.
• Kantelbaar platform. Met een instelbare hoek zet je je enkels in een prettige stand in plaats van je voeten plat te houden, en verzit je makkelijker.
• Formaat en antislip. Een ruim platform geeft beide voeten plek en bewegingsvrijheid. Antislip aan de boven- en onderkant houdt je voeten en de steun op hun plaats.

Voor een klein hoogteverschil hoef je hier weinig aan uit te geven. De Fellowes Voetensteun Standaard is een eenvoudige steun van gerecycled kunststof met twee hoogtestanden en een platform dat tot 22 graden kantelt, met een richtprijs rond de € 27. Wel eerlijk zijn: met circa 42,5 bij 30 cm platform en twee standen blijft hij onder de arbo-richtwaarden hierboven. Voor een gat van een paar centimeter werkt dat prima; moet je meer overbruggen of wil je drie standen en een ruimer vlak, dan kom je hier niet uit.

Bekijk actuele prijs· ± € 27,00

Wil je de hoek door de dag heen kunnen wisselen zonder te bukken, dan is een model met een vergrendelbaar voetpedaal handiger; hoe dat in de praktijk uitpakt, lees je in onze Kensington SoleMate review. Alle modellen naast elkaar staan in onze koopgids voor de beste voetensteun, en breder rondkijken kan in de categorie voetensteunen.

Wat verder helpt bij rugklachten aan je bureau

Hoe je werkplek ook staat, stilzitten blijft het knelpunt. Thuisarts.nl noemt bewegen belangrijk bij lage rugpijn, ook als het pijn doet, en adviseert daarnaast om niet te lang stil in dezelfde houding te blijven zitten. Een voetensteun maakt één houding rustiger; hij zorgt er niet voor dat je van houding wisselt.

Praktisch werkt een combinatie het beste: stoel en bureau goed ingesteld, elk half uur even opstaan of een rondje lopen, en waar het kan zitten en staan afwisselen. Hoeveel dat uitmaakt en waar die vuistregel op berust, staat in hoe lang kun je het beste achter elkaar zitten.

Hoe wij dit onderbouwen

We hebben geen eigen meetopstelling en testen voetensteunen niet zelf op rugbelasting. Dit advies leunt op openbare, controleerbare bronnen: de eisen aan een beeldschermwerkplek uit de Arboregeling en de Nederlandse arbocatalogi voor beeldschermwerk, het huisartsenadvies over lage rugpijn van Thuisarts.nl, en één peer-reviewed studie naar het effect van een voetensteun op houding en spieractiviteit tijdens computerwerk (Applied Ergonomics, 2022). Waar dat onderzoek geen effect vond, schrijven we dat er ook zo bij.

Voetensteunen vallen buiten de vaste testreeksen van de Consumentenbond en Tweakers, dus een onafhankelijke Nederlandse producttest van deze categorie is er niet. Voor de modellen zelf leunen we daarom op de opgegeven specificaties, de officiële productinformatie van de fabrikant en samengevatte gebruikerservaringen bij Nederlandse verkopers; veel van deze steunen liggen naast bol.com ook bij Coolblue en Amazon.nl. Wat we niet met een bron kunnen onderbouwen, laten we weg. Meer over onze werkwijze staat op onze reviewmethode.

Eindadvies

Een voetensteun is geen middel tegen rugklachten, maar een manier om je zithouding te repareren op de plek waar je werkplek tekortschiet. Hij verandert aantoonbaar hoe je zit, en dat kan de belasting op je onderrug verlagen. Genezen doet hij niets, en dat mag je er ook niet van verwachten.

De vuistregel is simpel. Stel eerst je stoel af op de hoogte van je bureau. Kun je je bureau lager zetten, doe dat dan. Staan je voeten daarna nog niet plat op de vloer, dan is een voetensteun een goedkope en verstandige aanvulling; meet dan het gat en kies een steun met genoeg hoogtebereik en een kantelbaar platform. Staan je voeten al plat, sla hem dan over en zet je geld en je aandacht in op je stoel en op regelmatig bewegen. Houd je aanhoudende klachten, dan hoort de huisarts of fysiotherapeut de volgende stap te zijn.