Zadelkruk of bureaustoel: wat kies je waarvoor?

Kort antwoord: dit is geen of-of-vraag. Een bureaustoel is je basis en een kruk is de tussenstand tussen zitten en staan. Wie zijn bureaustoel wegdoet voor een kruk, komt bedrogen uit, want zonder rugleuning houdt niemand een werkdag vol. Wie een kruk erbij zet voor een uur of twee per dag, voegt iets toe dat een stoel niet kan. Hieronder staat waar elk van de twee goed in is en welke hoogte je nodig hebt.

Wat een kruk kan wat een stoel niet kan

Een goede bureaustoel is gemaakt om je te ondersteunen. Rugleuning, lendensteun, armleuningen en een kantelmechanisme nemen werk van je lichaam over, en dat is precies wat je wilt op een lange werkdag. De keerzijde is dat ondersteuning ook stilzitten toestaat: je kunt er uren in hangen zonder dat je spieren iets doen.

Een kruk werkt omgekeerd. Er is niets om tegenaan te leunen, dus je romp houdt je zelf rechtop. Bij een zadelvormige zitting komt daar iets bij: doordat het zitvlak naar voren afloopt en je benen verder uit elkaar hangen, kantelt je bekken licht naar voren. Daardoor houdt je onderrug zijn natuurlijke holling en ga je vanzelf rechter zitten. Op een vlakke zitting kantelt je bekken juist naar achteren en zak je onderuit.

Heeft de kruk ook een beweeglijke voet, dan noemen we hem een wiebelkruk of balanskruk. Dan sta je niet stil maar maak je continu kleine correcties. Dat is het verschil tussen actief en passief zitten, en het is de reden dat mensen een kruk erbij zetten.

Het punt is niet dat het een beter is dan het ander. Arboportaal legt bij ergonomisch werken de nadruk op afwisseling van houding, en die afwisseling krijg je juist doordat je twee verschillende zitstanden hebt.

Zadelkruk, wiebelkruk of balanskruk: wat is wat

De namen lopen door elkaar in winkels, en het verschil zit in twee losse eigenschappen die je in elke combinatie tegenkomt.

• Zadelkruk. Gaat over de zitting: zadelvormig, naar voren aflopend, benen verder uit elkaar. Effect: bekken kantelt naar voren, je zit rechter.
• Wiebelkruk of balanskruk. Gaat over de voet: beweeglijk in plaats van vlak. Effect: je maakt micro-bewegingen om in balans te blijven.
• Zit-sta kruk. Gaat over de hoogte: een hoog bereik zodat je halfstaand bij een bureau op stahoogte kunt zitten.

De meeste krukken van rond de honderd euro combineren de zadelvorm met een beweeglijke voet. Dat is voor de meeste mensen ook de zinvolle combinatie: de vorm doet iets met je houding en de voet met je beweging.

Zoek je een swopper-alternatief?

Die vraag komt vaak langs, en het antwoord is nuchter. De bekende merkkruk werkt op precies dit principe: zadelvormige zitting, een voet die beweegt en meeveert, geen rugleuning. Alles wat hierboven staat, geldt daar dus ook.

Het verschil zit in de prijs, en dat is een veelvoud. Een wiebelkruk met zadelzitting kost rond de honderd euro, de bekende merkkruk zit daar ver boven. Voor die meerprijs krijg je een veerweg in de hoogte en een afwerking die langer meegaat, en dat kan het waard zijn als de kruk je hoofdzitting wordt in bijvoorbeeld een atelier of een behandelkamer.

Maar dat is precies het geval dat hier niet aan de orde is. Gebruik je de kruk een tot twee uur per dag als tweede stand naast je bureaustoel, dan is het verschil in prijs zelden te verdedigen. Begin dan met een kruk van rond de honderd euro en kijk of je hem daadwerkelijk gebruikt. Doe je dat na twee maanden nog, dan weet je genoeg om desnoods te upgraden.

De hoogte is waar het misgaat

Dit is de fout die het vaakst gemaakt wordt bij het kopen van een kruk, en hij is makkelijk te voorkomen. Krukken worden in verschillende hoogtebereiken verkocht, bijvoorbeeld 40 tot 60 cm en 55 tot 80 cm, en die twee zijn niet uitwisselbaar.

Bepaal welke je nodig hebt:

1. Meet de hoogte van je bureaublad. Een standaard Nederlands bureau staat op ongeveer 74 cm.
2. Wil je op normale zithoogte zitten? Trek 25 tot 30 cm van je bureauhoogte af. Bij 74 cm kom je op 45 tot 50 cm, en dan past een bereik van 40 tot 60 cm.
3. Wil je halfstaand zitten, met je bekken naar voren en je voeten losser op de vloer? Dan zit je hoger, richting 60 tot 70 cm, en heb je het hoge bereik nodig.
4. Gebruik je een zit-sta bureau op stahoogte? Dan is het hoge bereik de enige optie die werkt.

Koop je het lage bereik terwijl je halfstaand wilt zitten bij een bureau op 74 cm, dan zit je op je maximum en heb je er niets aan. Controleer daarom bij het bestellen welke variant in je mandje ligt, want webshops zetten ze onder dezelfde productnaam.

Zo gebruik je ze naast elkaar

De praktische invulling is simpeler dan de theorie. Houd je bureaustoel als basis en zet de kruk erbij voor blokken waarin je hem gebruikt.

Wat in de praktijk werkt: gebruik de kruk tijdens overleggen waarin je vooral luistert, of het eerste half uur na de lunch wanneer je toch onderuit zou zakken. Begin met twee blokken van twintig tot dertig minuten. De eerste dagen voel je je rug- en buikspieren, en dat is normaal; het gaat weg. Bouw daarna op naar een tot twee uur per dag.

Twee praktische punten. Zet de kruk op een ondergrond waar hij niet wegglijdt, want een beweeglijke voet schuift op laminaat. En zet je bureaustoel niet weg: het idee is dat je wisselt, dus je hebt hem nodig. Zorg wel dat die stoel goed staat, want een verkeerd ingestelde stoel maakt de kruk aantrekkelijker om de verkeerde reden. Hoe je dat doet, staat in bureaustoel instellen.

Kort samengevat

Kies een bureaustoel als basis en een kruk als tweede stand, niet het een in plaats van het ander. De stoel ondersteunt je op de lange werkdag, de kruk voegt een uur of twee actief zitten toe dat je op een stoel niet krijgt. Let bij de kruk vooral op het hoogtebereik, want dat is waar de meeste miskopen zitten, en kies het hoge bereik als je halfstaand of bij een zit-sta bureau wilt zitten. Zoek je een alternatief voor een dure merkkruk, dan doet een wiebelkruk met zadelzitting van rond de honderd euro hetzelfde werk voor een tussenstand. En verwacht van geen van beide dat het rugklachten oplost; ga daarvoor langs iemand die naar je rug kan kijken. Zoek je een stoel die je rug wel echt ondersteunt, begin dan bij de beste bureaustoel bij rugklachten.